International Committee to Save

the Archeological Sites of Pasargad

 

Link to English Section

       

1
 

پيوند به صفحه اصلی

 

سرستون ساسانی باغ چهلستون کجا برده شده؟

 

 

 سرستون ساسانی که اکنون از سرنوشت آن خبری در دست نیست

يکی  از سرستون های ساسانی اصفهان که در موزه ایران باستان نگهداری می شود

نمایی ديگر از سرستون ساسانی اصفهان که در موزه ایران باستان نگهداری می شود

پایه ستون کاخ سرپوشیده در کنار استخر چهلستون

پایه ستون کاخ سرپوشیده در کنار استخر چهلستون

 

پایه ستون کاخ سرپوشیده در کنار استخر چهلستون

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

 

وضعیت نگران کننده سنگ سازه های تاریخی اصفهان

از: دکتر شاهین سپنتا

کميته بين المللی نجات پاسارگاد

 

اگر این روزها دیداری از باغ چهلستون داشته باشید، از سرستون ساسانی که تا چندی پیش در این باغ قرار داشت، اثری نمی یابید. وضعیت دیگر سنگ سازه های تاریخی نیز که در گوشه ای از باغ موزه چهلستون در بدترین شرایط به حال خود رها شده اند، بسیار نابسامان و نگران کننده است.

سرستون ساسانی:

پیش از این یکی از دو سرستون مربوط به دوران ساسانی  در اصفهان، در شرایطی نامطلوب برای دیدار بازدید کنندگان در یکی از ایوان های جنوبی باغ چهلستون نگهداری می شد اما اکنون اطلاع دقیقی از وضعیت این سرستون در دست نیست و اگرچه شنیده ها حاکی است که به انبار ادراه میراث فرهنگی اصفهان منتقل شده، اما گزارشی رسمی در این مورد منتشر نشده است و این نگرانی وجود دارد که در شرایطی نامطلوب تر از گذشته قرار داشته و از آسیب های احتمالی به دور نباشد.

سرستون یاد شده مدت ها  در گوشه ای از باغ چهلستون به حال خود رها شده بود و سپس به محوطه استانداری اصفهان برده شد و دوباره به باغ چهلستون بازگردانده شد و برخی از بازدیدکنندگان از آن به عنوان نشیمنگاه استفاده می کردند. سرانجام پس از مدتی  به صورت وارونه در یکی از ایوان های شرقی باغ قرارداده شد، اما در حال حاضر خبر دقیقی از سرنوشت آن در دست نیست.

سر ستون سنگی  نگهداری شده در چهلستون 68 سانتیمتر ارتفاع داشت و در یک روی آن نگاره از یکی از پادشاهان ساسانی دیده می شد که دکتر علیرضا جعفری زند، باستان شناس، در کتاب اصفهان پیش از اسلام آن  را نگاره ای از خسرو پرویز می داند. در پهلوی دیگر سرستون نیز نگاره یگانه ای از نیم تنه  آناهیتا در هاله ای همراه با شعله های آتش و تن پوشی مروارید دوزی شده، نقش شده است. در دو پهلوی دیگر سرستون هم نگاره هایی از درخت زندگی دیده می شود که یکی از رو برو و دیگری از پشت سر شاه غنچه گلی را به او تقدیم می کنند.

خوشبختانه سرستون دیگر ساسانی که در اصفهان یافت شده، از سرنوشت بهتری برخوردار است و اکنون با شماره ثبت 608 در موزه ایران باستان نگهداری می شود. بر پهلوهای این سرستون هم نگاره هایی از خسروپرویز و آناهیتا همراه با نقش های گل گندمی در کنار گل سرخ ایرانی دیده می شود.

گزارش ها حاکی است که این دو سر ستون در محوطه هفت حوض تالار تیموری اصفهان از زیر خاک پیدا شد؛ هرچند که  برخی از پژوهشگران از جمله هرتسفلد حدس زده اند که آن ها را از کرمانشاه به اصفهان آورده اند. با این همه دکتر جعفری زند معتقد است: بدون هیچ تردیدی سرستون های یاد شده به بنایی در اصفهان تعلق داشته اند که احتمالا جایی در نزدیکی میدان نقش جهان بوده است، یعنی منطقه ای از جی باستان؛ و شاید زمانی که کاخ های صفوی پی ریزی می شدند، آنها به دست آمده اند و دوباره در زمانی کوتاه بعد از فلاندن به دلایلی که  نمی دانیم، سر از خاک درآورده اند و یا در گوشه ای، از نظر ها مستور مانده اند، تا سال 1306 که وجود آن ها گزارش شده است.

پایه ستون های کاخ سرپوشیده:

وضعیت دیگر سنگ سازه های نگهداری شده در باغ چهلستون نیز نگران کننده است. گفته می شود که به زودی چهارپایه ستون سنگی فواره دار که در چهارگوشه استخر باغ چهلستون نصب شده اند، قرار است از جای خود برداشته شوند و به محل دیگری همچون انبار سازمان میراث فرهنگی یا محلی که قرار است در آینده ساخته شود، منتقل شوند. هریک از این پایه ستون ها دربرگیرنده چهار تندیس از دخترکانی با بالاتنه برهنه، دامن کوتاه و موهای نمایان، چهره ای آراسته با گردنبد مروارید بر گردن و بازوبندی به بازو هستند درحالی که چهار سر شیر را در دست دارند. گرچه گفته می شود که جابجایی این پایه ستون ها با هدف نگهداری مطلوب تر و در امان ماندن از برف و باران انجام خواهد شد اما شنیده ها حاکی است که این پایه ستون ها به خاطر نداشتن حجاب و عدم تطابق با موازین شرعی قرار است از نظرها دور شوند.

این پایه ستون های چهارگانه در اصل متعلق به "کاخ سرپوشیده"  از کاخ های صفوی اصفهان بوده اند. اگرچه این کاخ زیبا در دوران قاجار به دست ظل السلطان حاکم مستبد اصفهان ویران شد اما در یکی از نقاشی های برجای مانده از کاخ سرپوشیده، این چهار پایه ستون را می توان دید که در داخل حوض قرار دارند و از روزنه هایی که به همین منظور در این پایه ستون ها ایجاد شده آب به درون حوض فواره می زند.

 سنگ سازه های دیگر:

سنگاب ها، سنگ نگاره ها، شیر سنگی و پایه ستون هایی سنگی با سر شیر به همراه تعدای سنگ قبر از دیگر آثار تاریخی دوران صفوی و پس از آن است که در گوشه جنوبی و شرقی باغ چهلستون در کنار باغچه ها و در گوشه ایوان ها به حال خود رها شده اند و یا از آن ها به عنوان زیرگلدانی در کنار سطل زباله و تابلوی راهنمای سرویس بهداشتی استفاده کرده اند. تعدادی از این آثار هم که سالم تر از بقیه بوده اند در صندوق های بزرگ چوبی قرار داده شده اند و گویا می خواهند آن ها را از باغ خارج کنند.

در حقیقت باغ موزه چهلستون که در فاصله چند متری استانداری اصفهان قرار دارد به فراموشخانه آثار تاریخی تبدیل شده است و دارای بدترین شرایط نگهداری سنگ سازه های تاریخی است.

به این ترتیب به نظر می رسد تا هنگامی که شهر تاریخی اصفهان از داشتن یک موزه بزرگ و مجهز محروم باشد، اگر بسیاری از آثار تاریخی این شهر در اثر بی توجهی مسئولان میراث فرهنگی نابود نشوند، یا باید آن ها را در دیگر موزهای جهان یافت و یا در گوشه های خاک گرفته باغ ها یا انبارهای میراث فرهنگی به جستجوی آن ها پرداخت.

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

سنگ سازه های تاریخی که در ایوان ها و گوشه باغ رها شده اند

اين هم نتيجه ی  فعالیت ها در سایت باستان شناسی غرب باغ چهلستون

www.savepasargad.com

 

 

 

مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin